Umowa o dofinansowanie nr ……..
Projektu „....................................”
w ramach działania .................... priorytetu................
Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007 – 2013

zawarta w ..................... dnia ................... zwana dalej: „Umową”, pomiędzy

....................................................................... z siedzibą w………………………………, zwanym/-ną dalej „Instytucją Wdrażającą”, 
reprezentowanym/-ą przez 
…………………………......………….........................................................................................			(imię, nazwisko, pełniona funkcja)
na podstawie ........................... z dnia.........., którego oryginał albo potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia stanowi załącznik nr 1 do Umowy,
a
............................................................................................................................................... (nazwa i forma prawna/imię i nazwisko Beneficjenta)
z siedzibą /zamieszkałym/-łą w ............................................................................................................................................, NIP....................................................................................................................................... 
REGON……………………………………………………………………………………… zwanym/-ną dalej „Beneficjentem"
reprezentowanym/-ną przez
............................................................................................................................................,				(imię i nazwisko, pełniona funkcja)

na podstawie ........................... z dnia............, którego oryginał albo potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia stanowi załącznik nr 2 do Umowy,
zwanych dalej „Stronami”

Działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, oraz mając na uwadze postanowienia:
1)	rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.07.2006 r., s. 25 – 78 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 1083/2006”;
2)	rozporządzenia Rady (WE) nr 1084/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego Fundusz Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1164/1994 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.07.2006 r., s. 79 – 81);
3)	rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i uchylającego  rozporządzenie (WE) nr 1783/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.07.2006 r., s. 1 – 11 z późń. zm.);
4)	rozporządzenia Komisji (WE) nr 1828/2006 z dnia 8 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności oraz rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (Dz. Urz. UE L 371 z 27.12.2006 r., s. 1 – 169 z późń. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 1828/2006”;
5)	Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia, przygotowanych w porozumieniu z Komisją Europejską, zatwierdzonych Decyzją Komisji Europejskiej z dnia 7 maja 2007 roku;
6)	Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007 – 2013, zwanego dalej „PO IiŚ”, zatwierdzonego decyzją Komisji Europejskiej z dnia 7 grudnia 2007 r. (znak C 2007/6321) i zatwierdzonego uchwałą Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej nr 2/2008 z dnia 3 stycznia 2008 r. oraz Szczegółowego opisu priorytetów PO IiŚ wydanego przez Instytucję Zarządzającą;
7)	Porozumienia w sprawie ......................... zawartego pomiędzy Ministrem Rozwoju Regionalnego a Ministrem ......................... w dniu .........................
8)	Porozumienia/umowy w sprawie ......................... zawartego pomiędzy Ministrem ......................... a ......................... w dniu .........................
a także zważywszy, że:

1)	Projekt służy interesowi publicznemu poprzez przyczynianie się do efektywnej realizacji celów PO IiŚ, co uzasadnia przyznanie Beneficjentowi dofinansowania ze środków publicznych; 

2)	podstawowym celem Stron jest zrealizowanie Projektu przez Beneficjenta w pełnym zakresie i zgodnie z przyjętymi założeniami PO IiŚ;

3)	niezbędne jest zapewnienie zgodności zasad wdrażania PO IiŚ z wytycznymi wydawanymi przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego na podstawie ustawy; 

4)	prawidłowe zarządzanie środkami publicznymi wymaga stworzenia skutecznych mechanizmów w zakresie monitorowania, sprawozdawczości, ewaluacji i kontroli ich wydatkowania, w celu uniknięcia ewentualnych błędów i nieprawidłowości;

5)	niezbędne jest zapewnienie odpowiednich środków informacyjnych i promocyjnych w celu uświadomienia opinii publicznej roli środków publicznych przekazywanych na realizację Projektu;

6)	efektywna realizacja postanowień Umowy wymaga skoncentrowania ze strony Beneficjenta kompetencji do dokonywania wszelkich czynności związanych z realizacją Umowy przez ustanowionego pełnomocnika;

Strony Umowy uzgadniają, co następuje:

§ 1.
Przedmiot Umowy
1.	Przedmiotem Umowy jest udzielenie Beneficjentowi dofinansowania na realizację Projektu „...............................................”1 w ramach PO IiŚ oraz określenie praw i obowiązków Stron Umowy związanych z realizacją Projektu.
2.	Umowa stanowi umowę o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 30 ustawy.
§ 2.
Definicje
Ilekroć w Umowie jest mowa o:
1)	dochodzie – należy przez to rozumieć dochód, o którym mowa w art. 55 ust. 2 rozporządzenia 1083/2006, obliczony zgodnie z zasadami ustalonymi w Wytycznych                  w zakresie wybranych zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych, w tym projektów generujących dochód  wydanych przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego;
2)	płatności – należy przez to rozumieć kwotę wsparcia udzielanego Beneficjentowi ze środków publicznych pochodzących z budżetu środków europejskich, przeznaczoną na realizację Projektu w wysokości określonej w § 6 Umowy; 
3)	dotacji celowej – należy przez to rozumieć kwotę wsparcia udzielanego Beneficjentowi ze środków publicznych pochodzących z budżetu państwa, przeznaczoną na realizację Projektu w wysokości określonej w § 6 Umowy;
4)	dofinansowaniu  – należy przez to rozumieć dotację celową9 i płatności udzielone Beneficjentowi na podstawie umowy o dofinansowanie;
5)	umowie o dofinansowanie - należy przez to rozumieć umowę lub porozumienie, o których/-ej mowa w art. 150 i art. 206 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.).
6)	Harmonogramie Projektu – należy przez to rozumieć: 
-	Harmonogram Realizacji Projektu, 
-	Plan finansowania Projektu, 
-	Plan wystąpień o środki dotacji celowej i płatności. 
stanowiące odpowiednio załączniki nr 3, 3a, 3b do Umowy;
7)	Instytucji Audytowej – należy przez to rozumieć Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej;
8)	Instytucji Certyfikującej (IC) – należy przez to rozumieć ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, którego obsługę w zakresie certyfikacji zapewnia komórka organizacyjna w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego odpowiedzialna za realizację zadań w zakresie certyfikacji, wskazana w Szczegółowym opisie priorytetów PO IiŚ;
9)	Instytucji Pośredniczącej (IP) - należy przez to rozumieć ministra właściwego do spraw ......................................, którego zadania w zakresie realizacji PO IiŚ wykonuje właściwa komórka organizacyjna w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw ..........................................;
10)	Instytucji Zarządzającej (IZ) – należy przez to rozumieć ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, którego obsługę w zakresie realizacji PO IiŚ zapewnia komórka organizacyjna w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego odpowiedzialna za przygotowanie i realizację PO IiŚ, wskazana w Szczegółowym opisie priorytetów PO IiŚ;
11)	okresie kwalifikowania wydatków – należy przez to rozumieć okres, w którym mogą być ponoszone wydatki kwalifikowalne, i w którym realizowany jest Projekt;
12)	płatności pośredniej - należy przez to rozumieć dofinansowanie przekazane Beneficjentowi na podstawie Umowy, zgodnie z warunkami określonymi w Wytycznych w zakresie sprawozdawczości PO IiŚ8 wydanych przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, w celu refundacji części wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach realizacji Projektu, a nie będących płatnością końcową;
13)	płatności końcowej - należy przez to rozumieć dofinansowanie przekazane Beneficjentowi na podstawie Umowy, zgodnie z warunkami określonymi w Wytycznych w zakresie sprawozdawczości PO IiŚ wydanych przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego8, w celu refundacji ostatniej części lub całości wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach realizacji Projektu; 
14)	Projekcie – należy przez to rozumieć przedsięwzięcie zatytułowane „_______________________”1, zgłoszone przez Beneficjenta we wniosku o dofinansowanie;
15)	rachunku bankowym Beneficjenta – należy przez to rozumieć wskazany przez Beneficjenta:
a) wyodrębniony rachunek bankowy dla potrzeb przekazywania zaliczki, prowadzony przez bank „___________________”, o numerze _____________________, (na dowód czego Beneficjent doręcza poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię umowy z bankiem/kopię zaświadczenia z banku5, która stanowi załącznik nr 4 do Umowy),
/a) wyodrębnione rachunki bankowe dla potrzeb przekazywania:
- zaliczki w formie dotacji celowej, prowadzony przez bank  „___________________”, o numerze:  _____________________, oraz 
- zaliczki w formie płatności, prowadzony przez bank  „___________________”, o numerze:  _____________________, 
na dowód czego Beneficjent doręcza poświadczone za zgodność z oryginałem kopie umów z bankami/bankiem5 lub kopie zaświadczeń z banków/banku5, które stanowią załącznik nr 4 do Umowy).  
b) rachunek bankowy wskazany dla potrzeb przekazywania refundacji poniesionych wydatków, prowadzony przez bank „___________________”, o numerze ________________________________, (na dowód czego Beneficjent doręcza poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię umowy z bankiem/kopię zaświadczenia z banku5, która stanowi załącznik nr 4a do Umowy);
16) płatniku – należy przez to rozumieć podmiot dokonujący wypłaty dofinansowania na rzecz Beneficjenta; 
   17) wkładzie własnym Beneficjenta – należy przez to rozumieć środki finansowe i nakłady zabezpieczone przez Beneficjenta, które zostaną przeznaczone na pokrycie wydatków kwalifikowalnych i nie zostaną Beneficjentowi przekazane w formie dofinansowania (różnica między kwotą wydatków kwalifikowalnych a kwotą dofinansowania przekazaną Beneficjentowi, zgodnie ze stopą dofinansowania dla Projektu); 
18) wniosku o dofinansowanie – należy przez to rozumieć wniosek zarejestrowany w Krajowym Systemie Informatycznym Monitorowania i Kontroli funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie 2007-2013 (KSI SIMIK 07-13) dnia _______________, o numerze ________________; 
19) wniosku o płatność – należy przez to rozumieć wniosek, o którym mowa w Wytycznych w zakresie sprawozdawczości PO IiŚ wydanych przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego; 
20) wydatku kwalifikowalnym – należy przez to rozumieć wydatek lub koszt poniesiony zgodnie z zasadami określonymi w Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO IiŚ8 wydanymi przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, który kwalifikuje się do refundacji ze środków przeznaczonych na realizację PO IiŚ;
21) wykonawcy –  należy przez to rozumieć osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, która złożyła Beneficjentowi ofertę, której oferta została wybrana przez Beneficjenta lub która zawarła z Beneficjentem umowę związaną z realizacją Projektu; 
22) zakończeniu realizacji Projektu – należy przez to rozumieć ostatni dzień okresu kwalifikowania wydatków, o którym mowa w § 7 ust. 2.
23) zakończeniu inwestycji - należy przez to rozumieć termin wydania prawomocnej decyzji zezwalającej na użytkowanie. W przypadku kiedy pozwolenie na użytkowanie nie jest wymagane, należy przez to rozumieć termin odbioru końcowego i przekazania do eksploatacji lub termin wydania innych równoważnych dokumentów potwierdzających termin odbioru końcowego i przekazania do eksploatacji;
24) wniosku o potwierdzenie wniesienia wkładu finansowego – należy przez to rozumieć wniosek przekazywany do KE dla dużych projektów, którego wzór określa Załącznik XXI do rozporządzenia 1828/2006.

§ 3.
Zasady systemu realizacji PO IiŚ
1.	Instytucja Wdrażająca, zgodnie z przyjętym przez Radę Ministrów systemem realizacji PO IiŚ, w zakresie wykonania Umowy działa jako jej strona na podstawie umowy/porozumienia5 zawartej(go) z IP w dniu ………...............
2.	IZ i IP są uprawnione do samodzielnego i niezależnego korzystania z uprawnień przewidzianych dla Instytucji Wdrażającej na podstawie Umowy w zakresie przeprowadzenia kontroli, żądania przedstawienia dokumentów lub wyjaśnień, uznania całości lub części wydatków za niekwalifikowalne lub zażądania od Instytucji Wdrażającej rozwiązania Umowy.
3.	Beneficjent oświadcza, że zapoznał się i akceptuje zasady związane z systemem realizacji PO IiŚ, o którym mowa w ust. 1 i 2.
 
§ 4.
Zasady realizacji Projektu
1.	Beneficjent zobowiązuje się do zrealizowania Projektu w pełnym zakresie, zgodnie z Umową i jej załącznikami, z należytą starannością, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego. Beneficjent zobowiązuje się w szczególności do przestrzegania:
1)	zasad polityk wspólnotowych, które są dla niego wiążące, w tym przepisów dotyczących konkurencji, pomocy publicznej, udzielania zamówień publicznych, ochrony środowiska, oraz polityki równych szans;
2)	wytycznych ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego wydanych na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy. Beneficjent jest zobowiązany do stosowania wytycznych w wersji obowiązującej na dzień dokonywania odpowiedniej czynności lub operacji związanej z realizacją Projektu;  
3)	zasad programu pomocowego przyjętego rozporządzeniem ....... z dnia ...... w sprawie ........ (Dz. U. ........)/decyzji Komisji Europejskiej z dnia … nr … w sprawie zatwierdzenia pomocy indywidualnej ;
2.	Beneficjent oświadcza, że zapoznał się z treścią wytycznych, o których mowa w ust. 1 pkt 2. O miejscu publikacji, zmianie oraz terminie, od którego wytyczne lub ich zmiany powinny być stosowane, minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego informuje w komunikacie zamieszczonym w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.
3.	Beneficjent zobowiązuje się zrealizować Projekt zgodnie z:
1)	wnioskiem o dofinansowanie, z zastrzeżeniem ust. 3a;
2)	Opisem Projektu, stanowiącym załącznik nr 5 do Umowy; 
3)	Harmonogramem Projektu; 
4)	Potwierdzeniem Instytucji Pośredniczącej z dnia…………w sprawie przyznania dofinansowania z Funduszu Spójności dla Projektu……………………………………/Decyzją Komisji Europejskiej, wraz z aneksami, zwaną dalej „Decyzja KE”, stanowiące/ą załącznik nr 6 do Umowy.
3a.	Z zastrzeżeniem § 6 ust. 1, w zakresie, w jakim występują rozbieżności pomiędzy wnioskiem o dofinansowanie a wnioskiem o potwierdzenie wniesienia wkładu finansowego do dużego projektu, Beneficjent zobowiązuje się zrealizować Projekt zgodnie z treścią wniosku o potwierdzenie wniesienia wkładu finansowego do dużego projektu.
4.	Zmiana warunków realizacji Projektu, która powodowałaby niezgodność Projektu z wnioskiem o dofinansowanie, wymaga zgody Instytucji Wdrażającej. 
5.	Zmiana warunków realizacji Projektu, która powodowałaby niezgodność z Opisem Projektu w zakresie:
-	zwiększenia wartości dofinansowania projektu określonej w umowie;
-	zmiany terminu zakończenia realizacji Projektu lub zakończenia inwestycji; 
-	zmniejszenia wartości wskaźników produktu lub rezultatu;
-	zmniejszenia wartości lub zmianą terminu osiągnięcia efektu ekologicznego
wymaga zgody Instytucji Wdrażającej i IP oraz aneksowania umowy. W pozostałym zakresie zmiany warunków realizacji Projektu wymagają zgody Instytucji Wdrażającej i aneksowania Umowy i nie wymagają zgody IP.
5a	Zmiana numerów rachunków bankowych wskazanych w § 2 pkt. 15 nie wymaga aneksowania Umowy. Niezwłocznie po zmianie wskazanych w Umowie rachunków bankowych Beneficjent informuje o tym fakcie Instytucję Wdrażającą składając oświadczenie którego wzór stanowi załącznik nr 10 do Umowy. Oświadczenie jest skuteczne z chwilą jego doręczenia Instytucji Wdrażającej.
6.	Zmiana terminów wynikających z Harmonogramu Projektu lub Harmonogramu uzyskiwania pozwoleń na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych (jak również innych analogicznych decyzji administracyjnych), nie powodująca wydłużenia okresu realizacji Projektu:
1)	do 3 miesięcy może wystąpić jednorazowo i nie wymaga zgody Instytucji Wdrażającej, 
2)	powyżej 3 miesięcy wymaga zgody Instytucji Wdrażającej
Zmiana powinna być przez Beneficjenta uzasadniona i nie wymaga aneksowania Umowy. Instytucja Wdrażająca ustosunkowuje się do zmian zaproponowanych przez Beneficjenta bez zbędnej zwłoki, uzasadniając swoje stanowisko w razie odmowy ich uwzględnienia.
7.	Zmiana terminów wynikających z Harmonogramu Projektu lub Harmonogramu uzyskiwania pozwoleń na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych (jak również innych analogicznych decyzji administracyjnych)20,, która powodowałaby wydłużenie okresu realizacji Projektu, wymaga zgody Instytucji Wdrażającej, po uzyskaniu przez Instytucję Wdrażającą pozytywnej opinii IP.
8.	Zmiana terminów wynikających z Harmonogramu Projektu lub Harmonogramu uzyskiwania pozwoleń na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych20,25, o której mowa w ust 7, wymaga aneksowania Umowy i odpowiedniej zmiany § 7 ust. 2.
9.	Zmiana warunków realizacji Projektu, określonych w Decyzji KE, wymaga zgody Instytucji Wdrażającej, IP, IZ oraz Komisji Europejskiej i wymaga aneksowania Umowy, z zastrzeżeniem ust. 9a.
9a	Zmiana warunków realizacji Projektu w zakresie wynikającym z rozszerzenia zakresu rzeczowego Projektu wymaga zgody Instytucji Wdrażającej i IP oraz aneksowania Umowy. W przypadku, gdy IZ lub Komisja Europejska odmówi wyrażenia zgody na rozszerzenie zakresu rzeczowego Projektu, Beneficjent jest zobowiązany do zwrotu środków wynikających z rozszerzenia zakresu rzeczowego Projektu wypłaconych na podstawie Umowy. IP/ Instytucja Wdrażająca, wzywa Beneficjenta do zwrotu środków, na wskazany rachunek bankowy, w terminie … od dnia doręczenia wezwania. Zwrot środków następuje w trybie i na zasadach przewidzianych w § 17 Umowy po bezskutecznym upływie terminu na zwrot, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym.
10.	Nie jest dopuszczalna zmiana Umowy w zakresie warunków realizacji Projektu, w rezultacie której Projekt przestałby spełniać kryteria wyboru projektów, według których był oceniany, zawarte w  dokumencie Kryteria wyboru projektów w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko stanowiącym załącznik nr 1 do Szczegółowego Opisu Priorytetów PO IiŚ. 
11.	Nie jest dopuszczalna zmiana Umowy w zakresie warunków realizacji Projektu, której rezultatem byłoby nieprzyznanie Projektowi dofinansowania w czasie, gdy Projekt podlegał ocenie w ramach procedury wyboru projektów przy uwzględnieniu stanu Projektu z chwili zakończenia oceny zmienionego zakresu tego Projektu.
12.	Beneficjent realizuje Projekt zgodnie z własnymi procedurami, zgodnymi z zasadami obowiązującymi w systemie realizacji PO IiŚ. Zmiany procedur w zakresie zawierania umów związanych z realizacją projektu wymagają akceptacji Instytucji Wdrażającej.
13.	Beneficjent informuje Instytucję Wdrażającą, w terminie 14 dni od dnia zawarcia Umowy, o ustanowieniu Pełnomocnika ds. Projektu, który będzie osobą właściwą do reprezentowania Beneficjenta w kontaktach z Instytucją Wdrażającą w sprawach związanych z realizacją Umowy. Beneficjent niezwłocznie informuje o zmianie Pełnomocnika ds. Projektu.
14.	Strony zobowiązują się do udzielania pisemnych odpowiedzi na wszelkie wzajemne zapytania i wystąpienia dotyczące realizacji Umowy bez zbędnej zwłoki. 
15.	Beneficjent nie może przenieść na inny podmiot praw i obowiązków wynikających z Umowy bez zgody Instytucji Wdrażającej.
16.	Beneficjent ponosi wyłączną odpowiedzialność wobec osób trzecich za szkody powstałe w związku z realizacją Projektu.
17.	Niezależnie od tego, czy Beneficjent upoważni inny podmiot do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych, Beneficjent zawsze pozostaje jedynym podmiotem odpowiedzialnym za realizację Projektu, uprawnionym do kontaktowania się z Instytucją Wdrażającą oraz przedstawiania wniosków o płatność i otrzymywania dofinansowania.

§ 4a
Wymogi związane z ochroną środowiska
1.	Beneficjent zobowiązuje się do doręczenia Instytucji Wdrażającej kserokopii następujących dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez osoby (organy) uprawnione do reprezentowania Beneficjenta:
a)	pozwolenia na budowę/pozwoleń na budowę/decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zwanych dalej „decyzją budowlaną”,
b)	streszczenia nietechnicznego Raportu OOŚ,
c)	postanowienia opiniującego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej,
d)	postanowienia starosty/albo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska uzgadniającego decyzję budowlaną, 
e)	informacji na temat podania do publicznej wiadomości przez organ decyzji wymienionych w pkt a).
spełniających wymogi ponownej oceny oddziaływania na środowisko określone w Wytycznych w zakresie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych wydanych przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, w terminie/-ach określonym/-ych w Harmonogramie uzyskiwania pozwoleń na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych, stanowiącym załącznik nr 6a do Umowy.
2.	Instytucja Wdrażająca zobowiązuje się do niezwłocznej weryfikacji zgodności otrzymanej/-ych kopii pozwolenia/pozwoleń na budowę/decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z wymogami, o których mowa w ust. 1. Instytucja Wdrażająca zobowiązuje się powiadomić Beneficjenta o wynikach weryfikacji nie później niż w terminie … dni od dnia otrzymania kopii pozwolenia/pozwoleń na budowę/decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. 
3.	W przypadku stwierdzenia przez Instytucję Wdrażającą uchybień w uzyskanym/-ych przez Beneficjenta pozwoleniu/pozwoleniach na budowę/decyzji/-ach o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej skutkujących stwierdzeniem jego/ich niezgodności z Wytycznymi w zakresie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych wydanymi przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, Instytucja Wdrażająca zobowiązuje się wskazać rodzaj uchybienia oraz wezwać Beneficjenta do jego usunięcia w terminie ………. od dnia otrzymania wezwania.
4.	Instytucja Wdrażająca wstrzymuje wypłatę dofinansowania, o którym mowa w § 6 ust. 1 Umowy, w zakresie wydatków związanych z pracami budowlanymi realizowanymi na podstawie pozwolenia/pozwoleń na budowę/decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, o których mowa w ust. 1, do czasu potwierdzenia przez Instytucję Wdrażającą zgodności uzyskanego/-ych przez Beneficjenta pozwolenia/pozwoleń na budowę/decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z wymogami Wytycznych w zakresie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych wydanych przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego. 

/§ 4a
Wymogi związane z ochroną środowiska
1.	Jeżeli na etapie prowadzonego postępowania w sprawie wydania pozwolenia/pozwoleń na budowę/decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zwanych dalej „decyzją budowlaną”, wystąpi obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko, o którym mowa w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 z późń. zm.), Beneficjent zobowiązuje się do doręczenia Instytucji Wdrażającej kserokopii następujących dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez osoby (organy) uprawnione do reprezentowania Beneficjenta:
a)	pozwolenia na budowę/pozwoleń na budowę/decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zwanych dalej „decyzją budowlaną”,
b)	streszczenia nietechnicznego Raportu OOŚ,
c)	postanowienia opiniującego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej,
d)	postanowienia starosty/albo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska uzgadniającego decyzję budowlaną, 
e)	informacji na temat podania do publicznej wiadomości przez organ decyzji wymienionych w pkt a).
spełniających wymogi określone w Wytycznych w zakresie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych wydanych przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, w terminie/-ach określonym/-ych w Harmonogramie uzyskiwania pozwoleń na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych, stanowiącym załącznik nr 6a do Umowy.
2.	Instytucja Wdrażająca zobowiązuje się do niezwłocznej weryfikacji zgodności otrzymanej/-ych kopii pozwolenia/pozwoleń na budowę/decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z wymogami, o których mowa w ust. 1. Instytucja Wdrażająca zobowiązuje się powiadomić Beneficjenta o wynikach weryfikacji nie później niż w terminie … dni od dnia otrzymania kopii pozwolenia/pozwoleń na budowę/decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. 
3.	W przypadku stwierdzenia przez Instytucję Wdrażającą uchybień w uzyskanym/-ych przez Beneficjenta pozwoleniu/pozwoleniach na budowę/decyzji/-ach o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej skutkujących stwierdzeniem jego/ich niezgodności z Wytycznymi w zakresie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych wydanymi przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, Instytucja Wdrażająca zobowiązuje się wskazać rodzaj uchybienia oraz wezwać Beneficjenta do jego usunięcia w terminie … od dnia otrzymania wezwania.
4.	Instytucja Wdrażająca wstrzymuje wypłatę dofinansowania, o którym mowa w § 6 ust. 1 Umowy, w zakresie wydatków związanych z pracami budowlanymi realizowanymi na podstawie pozwolenia/pozwoleń na budowę/decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, o których mowa w ust. 1, do czasu potwierdzenia przez Instytucję Wdrażającą zgodności uzyskanego/-ych przez Beneficjenta pozwolenia/pozwoleń na budowę/decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z wymogami Wytycznych w zakresie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć współfinansowanych z krajowych lub regionalnych programów operacyjnych wydanych przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego.

§ 5.
Wartość Projektu i źródła finansowania
1.	Planowany całkowity koszt realizacji Projektu wynosi ………………. PLN (słownie: ……………. PLN).
2.	Maksymalna kwota wydatków kwalifikowalnych wynosi ...................................... PLN (słownie: ......................................................... PLN).
2a.	Kwota, o której mowa w ust 2. została obliczona w oparciu o lukę finansową zgodnie z pkt. E.2.1.2. wniosku o dofinansowanie wynoszącą 100%, odniesioną do oszacowanych przez Beneficjenta kosztów spełniających warunki kwalifikowalności wydatków oraz mającymi zastosowanie przepisami dotyczącymi pomocy publicznej wskazanych w pkt. E.2.1.1. wniosku o dofinansowanie w wysokości… .
3.	Wydatki wykraczające poza maksymalną kwotę wydatków kwalifikowalnych, określoną w ust. 2, w tym wydatki wynikające ze wzrostu kosztu całkowitego realizacji Projektu po zawarciu Umowy, są ponoszone przez Beneficjenta i są wydatkami niekwalifikowalnymi.
4.	Beneficjent jest zobowiązany do zapewnienia sfinansowania wszelkich wydatków niekwalifikowalnych niezbędnych dla realizacji Projektu w pełnym zakresie.
5.	W przypadku, w którym całkowity koszt realizacji Projektu przekroczy próg określony w rozporządzeniu 1083/2006 definiujący kwotę, od której projekt traktowany jest jako duży, Beneficjent zobowiązuje się niezwłocznie poinformować o tym fakcie Instytucję Wdrażającą i Instytucję Pośredniczącą oraz na żądanie Instytucji Pośredniczącej, w terminie przez nią wskazanym, złoży wniosek o potwierdzenie wniesienia wkładu finansowego do dużego projektu.
6.	W sytuacji, o której mowa w ust. 5, gdy Decyzja KE będzie negatywna, Umowa ulega rozwiązaniu z dniem doręczenia Decyzji KE Beneficjentowi. Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu wypłaconego dotychczas dofinansowania w terminie wskazanym w § 21 ust. 3 oraz do pokrycia udokumentowanych działań windykacyjnych podejmowanych wobec niego. Postanowienia §19 ust. 3 i 5 Umowy stosuje się odpowiednio. Po bezskutecznym upływie terminu na zwrot  § 17 stosuje się odpowiednio.

§ 6.
Wysokość dofinansowania
1.	Beneficjentowi udzielone zostanie dofinansowanie na realizację Projektu, obliczone przy uwzględnieniu stopy dofinansowania Projektu, w kwocie nie większej niż ........... PLN (słownie .....), w tym ....% tej kwoty tytułem dotacji celowej oraz .....% tej kwoty tytułem płatności. Kwota dofinansowania jest uzależniona od wartości wydatków kwalifikowalnych poniesionych w toku realizacji projektu i zatwierdzonych przez IW zgodnie z obowiązującymi w systemie realizacji PO IiŚ dokumentami.
2.	Kwota wskazana w ust. 1 ulega pomniejszeniu, o kwotę podlegającą zwrotowi (bez odsetek), określoną zgodnie z:
a.	§ 17 ust. 3 i 5; z chwilą dokonania zwrotu,
b.	§ 17 ust. 6; w chwili kiedy decyzja o zwrocie stanie się ostateczna. 
3.	W przypadku, o którym mowa w ust. 2 Instytucja Wdrażająca dokona niezwłocznie ponownego obliczenia maksymalnej kwoty wydatków kwalifikowanych, o której mowa w § 5 ust. 2 oraz poinformuje o jej wysokości beneficjenta wzywając go jednocześnie do odpowiedniej zmiany Harmonogramu Projektu. 
4.	Z zastrzeżeniem ust. 5, w celu uniknięcia podwójnego finansowania, bezzwrotne środki publiczne, które zostały wypłacone Beneficjentowi, na przygotowanie lub realizację części lub całości zakresu rzeczowego Projektu, na podstawie innej umowy lub umów, zostają uwzględnione jako dofinansowanie Projektu i zostaną rozliczone we wnioskach o płatność tak jak zaliczka otrzymana na dofinansowanie Projektu.
5.	Beneficjent może otrzymać bezzwrotne środki publiczne na podstawie innej umowy lub umów na finansowanie wkładu własnego Beneficjenta w Projekt do wysokości................................ Środki te nie będą traktowane jako dofinansowanie, jeśli w umowie, na podstawie której zostały przekazane, jest wskazane, że dotyczą finansowania wkładu własnego Beneficjenta w Projekt.

§ 7.
Kwalifikowalność wydatków
1.	Warunkiem uznania wydatków za kwalifikowalne jest poniesienie ich przez Beneficjenta lub podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków kwalifikowalnych, wskazany w pkt IV Opisu Projektu oraz wskazany we wniosku o dofinansowanie i zaakceptowany przez Instytucję Wdrażającą, w związku z realizacją Projektu, zgodnie z postanowieniami niniejszej Umowy oraz Wytycznymi w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO IiŚ wydanymi przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego.
2.	Okres kwalifikowania wydatków rozpoczyna się od dnia .................. i kończy się w dniu …………………… 

3.	Beneficjent zobowiązany jest zakończyć realizację zakresu rzeczowego Projektu, wynikającego z wniosku o dofinansowanie i Harmonogramu Projektu w okresie kwalifikowania wydatków oraz przedłożyć wniosek o płatność końcową w terminie do 30 dni po upływie okresu kwalifikowania wydatków, o którym mowa w ust. 2.
4.	Wydatki poniesione poza okresem kwalifikowania wydatków nie będą uznane za kwalifikowalne.
5.	Wydatki poniesione na podatek od towarów i usług (VAT) mogą zostać uznane za kwalifikowalne, jeśli nie podlega on zwrotowi lub odliczeniu na rzecz Beneficjenta, co Beneficjent potwierdza składając oświadczenie stanowiące załącznik nr 7 do Umowy. Szczegółowe zasady kwalifikowalności określają Wytyczne w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO IiŚ wydane przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego.
6.	Wszelkie zmiany w zakresie podmiotów, które mogą ponosić wydatki kwalifikowalne, wymagają zmiany Umowy. Instytucja Wdrażająca nie wyrazi zgody w przypadku, gdy proponowane zasady realizacji części lub całości Projektu nie będą gwarantowały prawidłowego wykonania obowiązków wynikających z Umowy.
7.	W zakresie zachowania obowiązków wynikających z Umowy, Beneficjent ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania podmiotu upoważnionego. 
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              
§ 8.
Forma i warunki wypłaty dofinansowania 
1.	Beneficjentowi udzielone zostanie dofinansowanie, o którym mowa w § 6, w  formie:
1)	zaliczki , przy czym jednorazowa transza zaliczki nie może przekroczyć ......... PLN (słownie: …............ PLN) i
2)	płatności pośrednich
w łącznej wysokości nie większej niż ................PLN (słownie..............PLN), oraz 
3)	płatności końcowej.
2.	Łączne dofinansowanie przekazane Beneficjentowi w formie zaliczki i płatności pośrednich nie może przekroczyć 95% maksymalnej kwoty dofinansowania, o której mowa w § 6. Pozostała kwota dofinansowania będzie przekazana Beneficjentowi po akceptacji przez Instytucję Wdrażającą przedłożonego przez Beneficjenta wniosku o płatność końcową. 
3.	Dofinansowanie w formie zaliczki, o której mowa w ust. 1 pkt 1, przekazywane jest na wskazany/-e przez Beneficjenta wyodrębniony/-e rachunek bankowy/ rachunki bankowe, [Pierwsza transza zaliczki zostanie wypłacona w terminie …… dni od zawarcia Umowy./ Pierwsza transza zaliczki zostanie wypłacona po złożeniu przez Beneficjenta/ zatwierdzeniu przez Instytucję Wdrażającą wniosku o płatność]. Każda kolejna transza zostanie wypłacona pod warunkiem wykazania/ zatwierdzenia we wniosku o płatność co najmniej 70 % łącznej kwoty przekazanych z wcześniej transz z uwzględnieniem zwrotu niewykorzystanej kwoty zaliczki.
3a.	Beneficjent ma obowiązek rozliczenia udzielonego mu dofinansowania w formie zaliczki w terminie …………  od dnia jej otrzymania. W przypadku braku rozliczenia w terminie Beneficjent zobowiązany jest do zapłaty odsetek, na zasadach określonych w art. 189 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.). 
4.	Środki przekazywane w ramach płatności pośredniej lub płatności końcowej przekazywane są na wskazany przez Beneficjenta rachunek bankowy, po złożeniu i zatwierdzeniu wniosku o płatność, na zasadach i po spełnieniu warunków wynikających z poniższych przepisów, w możliwie najkrótszym terminie. 
5.	Terminy, wysokość oraz formę wypłaty dofinansowania, o którym mowa w ust. 1 określa Harmonogram Projektu.
6.	Z zastrzeżeniem ust. 7, do dnia 30 czerwca oraz 31 grudnia każdego roku Beneficjent przekazuje Instytucji Wdrażającej potwierdzenie aktualności Harmonogramu Projektu lub informację o konieczności aktualizacji Harmonogramu wraz z uzasadnieniem, nie zmieniające całkowitej wartości i okresu realizacji Projektu. 
7.	Beneficjent niezwłocznie przekazuje Instytucji Wdrażającej zmianę Harmonogramu Projektu w następujących przypadkach:
1)	po Decyzji KE lub decyzji IP zmieniającej wartość lub czas trwania Projektu lub
2)	po zawarciu z wykonawcą umowy dla zadania objętego Projektem, lub
3)	po zmianie umowy, o której mowa w pkt 2, w zakresie rzeczowym lub finansowym, lub
4)	w przypadkach wymienionych w pkt 2 i 3, po uzyskaniu akceptacji Instytucji Wdrażającej lub Instytucji Pośredniczącej o której mowa w § 4 ust. 6 i 7, wyrażonej w formie pisemnej (jeśli dotyczy)
5) w innych niż wymienione w pkt 1-3 oraz w przypadku wymienionym w pkt 2 i 3 po uzyskaniu akceptacji Instytucji Wdrażającej wyrażonej w formie pisemnej. 
8.	Beneficjent jest zobowiązany do dołożenia należytej staranności, aby wszelkie dane finansowe przekazywane Instytucji Wdrażającej były zgodne z rzeczywistym zapotrzebowaniem na dofinansowanie. 
9.	Wypłata dofinansowania następuje pod warunkiem jego dostępności.
10.	Płatnik i Instytucja Wdrażająca nie ponoszą odpowiedzialności za szkodę wynikającą z opóźnienia lub niedokonania wypłaty dofinansowania, będącą rezultatem w szczególności:
1)	braku dostępności środków do wypłaty;
2)	niewykonania lub nienależytego wykonania przez Beneficjenta obowiązków wynikających z niniejszej Umowy.
11.	Z zastrzeżeniem ust. 3 i 16, warunkiem przekazania Beneficjentowi płatności pośrednich lub płatności końcowej jest zatwierdzenie przez Instytucję Wdrażającą poniesionych przez Beneficjenta wydatków kwalifikowalnych oraz, w przypadku płatności końcowej, rozliczenie zaliczki w całości. W tym celu, z zastrzeżeniem § 9 ust. 3, Beneficjent jest zobowiązany do składania Instytucji Wdrażającej wniosku o płatność pośrednią w terminie określonym w Wytycznych w zakresie sprawozdawczości PO IiŚ oraz złożenia wniosku o płatność końcową  w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3. 
12.	Odsetki narosłe od kwoty dofinansowania przekazanego w formie zaliczki podlegają zaliczeniu na poczet kolejnej wypłaty lub są zwracane zgodnie z Zaleceniami w zakresie wzoru wniosku beneficjenta o płatność w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. 
13	Beneficjent ma obowiązek składania wniosku o płatność za pomocą Generatora Wniosków o Płatność, dalej GWoP, który dostępny jest pod adresem: https://gwp.pois.nfosigw.gov.pl.
1.	W sytuacji  braku dostępu do GWoP z przyczyn technicznych, Beneficjent zobowiązany jest przekazać wniosek o płatność jedynie w formie papierowej.
2.	W przypadku przywrócenia dostępu do GWoP, Beneficjent ma obowiązek złożenia niezwłocznie wniosku o płatność za pomocą Generatora Wniosków o Płatność.
3.	Beneficjent przed przekazaniem wniosku o płatność w formie papierowej, w sytuacji o której mowa w pkt. 1 powinien każdorazowo uzyskać potwierdzenie braku dostępu do GWoP przez pracownika Departamentu Informatyki w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. 
4.	Instytucja Wdrażająca weryfikuje wniosek o płatność oraz załączone do niego dokumenty w terminie 60 dni  od dnia ich zaakceptowania w GWoP lub otrzymania go w formie papierowej, w zależności co nastąpi wcześniej.
5.	Procedura zaakceptowania w GWoP, o którym mowa w pkt 3 została opisana w dokumencie Instrukcja obsługi dla beneficjenta, w sekcji opisującej użytkownika posiadającego uprawnienia do akceptacji danych.
6.	W razie złożenia wniosku lub załączników zawierających błędy lub niekompletnych, Beneficjent jest zobowiązany, na wezwanie Instytucji Wdrażającej, do złożenia poprawionego dokumentu w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W takim przypadku termin do weryfikacji wniosku biegnie na nowo, licząc od dnia złożenia poprawionego lub uzupełnionego dokumentu. W związku z koniecznością poprawiania błędów Strony mogą kontaktować się zachowując formę pisemną, wykorzystując do tego celu pocztę lub formę elektroniczną.
14.	Przekazanie płatności końcowej następuje pod warunkiem zrealizowania pełnego zakresu rzeczowego Projektu, przeprowadzenia przez Instytucję Wdrażającą kontroli na zakończenie realizacji Projektu, której wyniki potwierdzą zrealizowanie Projektu zgodnie z postanowieniami Umowy i decyzji o dofinansowaniu, oraz po rozliczeniu w całości kwoty przekazanej zaliczki. 
15.  Beneficjent zobowiązany jest do:
a)  wykorzystania udzielonej dotacji celowej w terminie do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego. 
b)  zwrotu:
- niewykorzystanej części dotacji celowej w terminie …….. (należy wpisać termin nie przekraczający 15 dni)  od dnia zakończenia realizacji projektu;
- niewykorzystanej do końca roku budżetowego części dotacji celowej w terminie do dnia …………… (należy wpisać termin nie dalszy niż 15 stycznia) lub w terminie ….. (max 10 dni) od dnia określonego w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 168 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.),  
na rachunek wskazany przez Instytucję Wdrażającą. 
c) w sytuacji, o której mowa w pkt b tiret drugi, od kwoty dotacji celowej zwróconej po terminie Beneficjent zobowiązany jest na żądanie Instytucji Wdrażającej zapłacić odsetki za okres od upływu terminu zwrotu do dnia dokonania zwrotu w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. § 17 stosuje się odpowiednio.
15a.	Zwrot dotacji celowej w formie zaliczki  następuje wraz z odsetkami, jakie narosły od kwoty zaliczki w okresie, gdy pozostawała ona w dyspozycji Beneficjenta, o ile zwrot ten nie został dokonany w sposób określony w ust. 12. Beneficjent wnosi o wypłatę środków zwróconych w tym trybie i pomniejszonych o odsetki, o których mowa w zdaniu poprzednim, w kolejnym wniosku o płatność, o ile dokonał odpowiedniej modyfikacji Harmonogramu Projektu. 
15b. Instytucja Wdrażająca dokonuje oceny kwalifikowalności wydatków. Wydatki poniesione niezgodnie z postanowieniami Umowy lub Wytycznymi w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO IiŚ wydanymi przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego są niekwalifikowalne. W uzasadnionych przypadkach, gdy w ocenie Instytucji Wdrażającej uznanie wydatku w całości za niekwalifikowalny jest nieproporcjonalne do wagi naruszenia, Instytucja Wdrażająca może uznać wydatek za częściowo kwalifikowalny.  Instytucja Wdrażająca ma prawo oceny jaką wagę ma naruszenie warunków kwalifikowalności wydatków i ustala na tej podstawie wysokość kwoty, która powinna być uznana za niekwalifikowalną. O uznaniu wydatku za niekwalifikowalny w całości lub w części Instytucja Wdrażająca informuje Beneficjenta wskazując uzasadnienie swojej decyzji. Instytucja Wdrażająca może wstrzymać wypłatę środków do czasu wyjaśnienia zastrzeżeń, co do prawidłowości ich wykorzystania.
16.	Instytucja Wdrażająca może spowodować wstrzymanie wypłaty dofinansowania w przypadku realizowania Projektu niezgodnie z Umową lub Decyzją KE, a także w przypadku zaistnienia opóźnień lub braku postępów w realizacji Projektu w stosunku do Harmonogramu Projektu i Decyzji KE.
17.	W przypadku gdy realizowany przez Beneficjenta Projekt generuje dochody, które nie zostały uwzględnione przy zawieraniu Umowy, zasady, na jakich następuje pomniejszenie należnego dofinansowania lub ewentualny zwrot środków określa art. 55 ust. 3 i 4 rozporządzenia 1083/2006 oraz Wytyczne w zakresie wybranych zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych, w tym projektów generujących dochód wydane przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego.
18.	W przypadku wystąpienia okoliczności, w tym znaczącego zmniejszenia wartości projektu, które mogą mieć wpływ na zmniejszenie poziomu maksymalnego dofinansowania ze środków Funduszu Spójności, zwanego dalej „FS” lub Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, zwanego dalej „EFRR”, dla projektu generującego dochód, Beneficjent najpóźniej wraz z wnioskiem o płatność końcową, a następnie w trzy lata po zamknięciu POIiŚ informuje o tych okolicznościach Instytucję Wdrażającą, aktualizując, w razie potrzeby, informacje w tym zakresie zgodnie z Wytycznymi w zakresie wybranych zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych, w tym projektów generujących dochód wydanymi przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego. Beneficjent nie informuje o zmianach dochodu, które wynikają z normalnej przy prognozowaniu na etapie przygotowania przedsięwzięcia niepewności co do wysokości przyszłych dochodów, pod warunkiem, że niepewność ta została w sposób wyraźny uwzględniona w analizie finansowej stanowiącej załącznik do wniosku o dofinansowanie, w szczególności w części dotyczącej analizy wrażliwości.
19.	Beneficjent, którego Projekt wygenerował nie uwzględniony wcześniej dochód, w okresie trzech lat od dnia zamknięcia PO IiŚ zobowiązany jest zwrócić część dochodu w proporcji, jaką stanowi kwota dofinansowania ze środków EFRR lub FS w kosztach całkowitych Projektu.
20.	Przepisów ust. 17-19 nie stosuje się do projektów podlegających zasadom dotyczącym pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.19 

§ 9.
Monitorowanie i sprawozdawczość
1.	Beneficjent zobowiązuje się przedstawiać Instytucji Wdrażającej:
1)	wniosek o płatność w części dotyczącej stanu realizacji Projektu;
2)	raporty z osiągniętych efektów, w tym efektów finansowych generowanych przez Projekt, w okresie 5 lat po zakończeniu realizacji Projektu.
2.	Wzory dokumentów, o których mowa w ust. 1, oraz terminy ich przekazania do Instytucji Wdrażającej zostały określone w Zaleceniach w zakresie wzoru wniosku beneficjenta o płatność w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko oraz w Wytycznych w zakresie sprawozdawczości Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
3.	W przypadku, gdy Beneficjent nie poniósł w danym okresie sprawozdawczym wydatków kwalifikowalnych, składa wniosek o płatność, w terminach wynikających z § 8 ust. 11, wypełniając go jedynie w części dotyczącej stanu realizacji Projektu.
4.	Instytucja Wdrażająca monitoruje realizację Projektu, a w szczególności osiąganie wskaźników Projektu określonych w załączniku nr 8 do  Umowy.
5.	Beneficjent jest zobowiązany do przedstawiania na żądanie Instytucji Wdrażającej dokumentów służących monitorowaniu postępów realizacji Projektu innych niż określone w ust. 1. Terminy przedstawiania i wzory tych dokumentów określa Instytucja Wdrażająca
6.	Beneficjent jest zobowiązany do stosowania we wnioskach o płatność oraz raportach z osiągniętych efektów wskaźników zawartych w załączniku nr 8 do Umowy. 
7.	Beneficjent jest zobowiązany, tam gdzie to możliwe, do przedstawiania wskaźników w podziale według płci, o ile dotyczą realizowanego Projektu.
8.	Beneficjent niezwłocznie informuje Instytucję Wdrażającą o wszelkich zagrożeniach w realizacji Projektu oraz nieprawidłowościach w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006.
§ 9a.
 System informatyczny
1.	Beneficjent posiadający dostęp do lokalnego systemu informatycznego jest zobowiązany do:
1)	wprowadzania do systemu, zgodnie z odpowiednimi instrukcjami, danych prawdziwych, prawidłowo zaklasyfikowanych, aktualnych i kompletnych, a także wprowadzania ich zgodnie z odpowiednimi instrukcjami;
2)	wykorzystywania systemu zgodnie z przepisami oraz zapewnienia bezpieczeństwa i poufności danych, o których mowa w pkt 1.
2.	Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, trwa podczas całego okresu realizacji Projektu i ustaje 5 lat po jego zakończeniu.
3.	Obowiązek, o którym mowa w ust. 1 dotyczy również konieczności aktualizacji treści wniosku o dofinansowanie z wykorzystaniem elementów lokalnego systemu informatycznego.

§ 10.
Ewaluacja
W trakcie realizacji Projektu oraz po jego zakończeniu w okresie 3 lat od zamknięcia PO IiŚ,  Beneficjent jest zobowiązany do współpracy z podmiotami upoważnionymi przez IZ, IP, Instytucję Wdrażającą lub Komisję Europejską do przeprowadzania ewaluacji Projektu. W szczególności Beneficjent jest zobowiązany do:
1)	przekazywania tym podmiotom wszelkich informacji dotyczących Projektu we wskazanym zakresie, 
2)	uczestnictwa w wywiadach lub ankietach oraz badaniach ewaluacyjnych przeprowadzanych innymi metodami badawczymi.

§ 11.
Rzeczowe i ekologiczne rozliczenie realizacji Projektu
1.	Beneficjent jest zobowiązany przekazać do Instytucji Wdrażającej, wraz z wnioskiem o płatność końcową, wszelkie dokumenty potwierdzające wykonanie rzeczowe Projektu rozumiane jako realizacja Harmonogramu Projektu, zgodnie z zasadami określonymi w Wytycznych w zakresie sprawozdawczości PO IiŚ wydanymi przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego. 
2.	W przypadku obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie, Beneficjent zobowiązany jest do przedstawienia Instytucji Wdrażającej kopii pozwolenia na użytkowanie poświadczonej za zgodność z oryginałem w terminie ….….. dni od zakończenia inwestycji, tj. do dnia………
3.	W celu potwierdzenia efektu ekologicznego, rozumianego jako …………, Beneficjent zobowiązany jest przedstawić Instytucji Wdrażającej w terminie do …………………….. następujące dokumenty:
1)	..................................................
2)	……………………………………
3)	……………………………………
3a	Zmiana warunków realizacji Projektu, która powodowałaby zmianę terminu, o którym mowa w ust. 2 lub zmianę efektów określonych w ust. 3, wymaga zgody Instytucji Wdrażającej i Instytucji Pośredniczącej oraz aneksowania Umowy.
4.	W przypadku nieprzedstawienia dokumentów, o których mowa w ust. 3 lub jeżeli na podstawie przedstawionych dokumentów nie można ustalić osiągnięcia zakładanego efektu ekologicznego wysokość dofinansowania ulega pomniejszeniu proporcjonalnie do wysokości osiągniętego efektu ekologicznego, określonego zgodnie z ust. 3.
5.	W sytuacji, w której nie został osiągnięty zakładany efekt ekologiczny, beneficjent jest zobowiązany do zwrotu całości lub części przekazanego dotychczas dofinansowania.

§ 12.
Procedura zawierania umów w ramach wydatków kwalifikowalnych dla zadań objętych Projektem
1.	Beneficjent jest zobowiązany do zawierania umów, z tytułu których będzie ponosił wydatki kwalifikowalne dla zadań objętych Projektem, z  uwzględnieniem procedur przewidzianych w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 907 z późn. zm.),zwanej dalej „ustawą Pzp”, w przypadku, gdy wymóg jej stosowania wynika z ustawy Pzp. 
2.	Beneficjent zawierający umowy, do których nie stosuje się ustawy Pzp, zobowiązany jest zawierać umowy z wykonawcami w trybach, o których mowa w art. 701 – 705 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.),  chyba że przepisy szczególne wymagają innego trybu i formy zawarcia umowy. W przypadkach określonych w Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO IiŚ Beneficjent może zawrzeć umowę w trybie innym niż wskazany w art. 701 – 705 Kodeksu cywilnego. 
3.	W odniesieniu do umów finansowanych w ramach Projektu z innych źródeł niż EFRR lub FS, co do których instytucje przyznające te środki wymagają stosowania odrębnych procedur przetargowych, postanowienia ust. 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia procedury zawarcia umowy z uwzględnieniem wymogów stawianych przez te instytucje, o ile nie są one sprzeczne z polskim prawem.
4.	Szczegółowe zasady zawierania umów zostały zawarte w Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO IiŚ wydanych przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego.

§ 13.
Kontrola procedury zawierania umów dla zadań objętych Projektem
1.	Instytucja Wdrażająca kontroluje przestrzeganie przez Beneficjenta postanowień § 12 ust. 1-3. Obowiązki i uprawnienia Beneficjenta i instytucji kontrolujących określają Wytyczne w zakresie kontroli realizacji PO IiŚ8 wydane przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego.
2.	Beneficjent zobowiązuje się do poddania się kontroli, o której mowa w ust. 1. 
3.	Beneficjent umożliwi na wniosek Instytucji Wdrażającej udział jej przedstawiciela 
w pracach komisji przetargowej w charakterze obserwatora.
4.	Na wniosek Instytucji Wdrażającej Beneficjent zobowiązuje się do przekazywania do Instytucji Wdrażającej lub innych podmiotów upoważnionych na mocy prawa, dokumentacji związanej z prowadzeniem procedur, o których mowa w § 12 ust. 1 - 3, a w szczególności:
1)	treści ogłoszenia, o którym mowa w art. 701 § 2 Kodeksu cywilnego, albo treści ogłoszenia o zamówieniu publicznym lub zaproszenia do negocjacji, a także specyfikacji istotnych warunków zamówienia; 
2)	informacji o wszczynanych postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego albo rozpoczęciu procedury zawierania umowy w trybie art. 701 § 1 Kodeksu cywilnego;
3)	informacji o wyborze najkorzystniejszej oferty w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego lub o unieważnieniu tego postępowania albo informacji o wyniku postępowania przetargowego, o którym mowa w art. 701 Kodeksu cywilnego, przed zawarciem umowy z wykonawcą wraz z kopiami protokołu z postępowań, o których mowa powyżej, wraz z załącznikami;
4)	projektów umów i projektów aneksów do umów z wykonawcą;
5)	poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii umów i kopii aneksów do umów podpisanych z wykonawcą. 
5.	Beneficjent ma obowiązek dostarczyć do Instytucji Wdrażającej dokumenty, o których mowa w ust. 4, w terminach wskazanych przez Instytucję Wdrażającą. 
6.	Instytucja Wdrażająca prowadząc kontrolę procedury zawierania umów jest uprawniona do opiniowania dokumentów przekazanych przez Beneficjenta pod względem podmiotowej i przedmiotowej zgodności z Umową, jak również pod względem zgodności z zasadami zawierania umów określonymi w Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO IiŚ. Instytucja Wdrażająca wskazuje stwierdzone naruszenia procedury zawierania umów oraz wydaje opinię w sprawie stwierdzonych naruszeń.
7.	W przypadku, gdy Beneficjent nie zgadza się ze stwierdzonymi naruszeniami lub treścią opinii Instytucji Wdrażającej, informuje o tym Instytucję Wdrażającą na piśmie wraz z podaniem uzasadnienia swojego stanowiska.
8.	Instytucja Wdrażająca może odmówić części lub całości dofinansowania dla umowy lub umów w ramach Projektu, które zostały zawarte niezgodnie z zasadami zawierania umów, o których mowa w § 12, a w przypadku, gdy środki finansowe zostały już wypłacone, wystąpić do Beneficjenta o ich zwrot.
9. Postanowienia niniejszego paragrafu nie ograniczają uprawnień instytucji kontrolujących wynikających z postanowień § 15. 
10. Z zastrzeżeniem postanowień ust. 4 pkt. 4, w przypadku zmiany umowy z wykonawcą, do zawarcia której stosuje się przepisy „ustawy Pzp” oraz polegającej na zwiększeniu wartości umowy, Beneficjent zobowiązuje się do niezwłocznego przesłania do Instytucji Wdrażającej projektu aneksu umowy z wykonawcą wraz z podaniem uzasadnienia faktycznego i prawnego dla proponowanej zmiany umowy.
    
§ 14.
Ewidencja księgowa i archiwizacja danych
1.	Beneficjent zobowiązuje się do prowadzenia dla Projektu odrębnej informatycznej ewidencji księgowej kosztów, wydatków i przychodów lub stosowania w ramach istniejącego informatycznego systemu ewidencji księgowej odrębnego kodu księgowego umożliwiającego identyfikację wszystkich transakcji i poszczególnych operacji bankowych związanych z Projektem, oraz dokonywania księgowania środków zgodnie z obowiązującymi przepisami. 
2.	Beneficjent zobowiązuje się do archiwizowania w wersji papierowej lub na informatycznych nośnikach danych i przechowywania w sposób gwarantujący należyte bezpieczeństwo informacji wszelkich danych związanych z realizacją Projektu, w szczególności dokumentacji związanej z zarządzaniem finansowym, technicznym, procedurami zawierania umów z wykonawcami, przez okres co najmniej 3 lat od daty zamknięcia PO IiŚ. Instytucja Wdrażająca poinformuje Beneficjenta o dacie zamknięcia PO IiŚ. 
3.	Z uwzględnieniem ust. 2, w przypadku Projektu, w którym występuje pomoc publiczna obowiązek, o którym mowa w ust. 2 trwa 10 lat od dnia udzielenia pomocy publicznej19.
4.	Beneficjent zobowiązuje się do przekazywania Instytucji Wdrażającej, na jej żądanie, wszelkich danych związanych z realizacją Projektu.

§ 15.
Kontrola
1.	Wszystkie dokumenty oraz zapisy księgowe związane z realizacją Projektu podlegają kontroli prowadzonej przez Instytucję Wdrażającą, IP, IZ, IC, Instytucję Audytową, Komisję Europejską, Europejski Trybunał Obrachunkowy oraz inne właściwe krajowe organy kontroli. Beneficjent zobowiązany jest zapewnić dostęp do dokumentacji i poddać się prowadzonym kontrolom.
2.	Beneficjent zobowiązuje się zapewnić przedstawicielom instytucji, o których mowa w 
ust. 1, dostęp do miejsc realizacji Projektu, w celu przeprowadzenia kontroli rzeczowej.
3.	Szczegółowe uprawnienia i obowiązki Stron w toku kontroli oraz zasady jej przeprowadzania określają Wytyczne w zakresie kontroli realizacji PO IiŚ wydane przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego. 
4.	Beneficjent zobowiązuje się przekazywać do Instytucji Wdrażającej, w terminie 7 dni od dnia otrzymania ostatecznej wersji, kopie informacji pokontrolnych oraz zaleceń pokontrolnych albo kopie innych dokumentów spełniających te funkcje, powstałych w toku kontroli prowadzonych przez uprawnione do tego instytucje, inne niż Instytucja Wdrażająca, jeżeli kontrole te dotyczyły Projektu.

§ 16.
Trwałość Projektu
1.	Beneficjent zobowiązuje się do zapewnienia trwałości Projektu, w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia 1083/2006, w okresie 5 lat od daty zakończenia realizacji Projektu, pod rygorem obowiązku zwrotu środków. 
2.	Beneficjent niezwłocznie informuje Instytucję Wdrażającą o wszelkich okolicznościach mogących powodować zasadniczą modyfikację Projektu. 

§ 17.
Zwrot dofinansowania
1.	W sytuacjach, gdy dofinansowanie udzielone Beneficjentowi zostało:
1)	wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem;
2)	wykorzystane z naruszeniem procedur obowiązujących przy realizacji Projektu;
3)	pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
 –   podlega ono zwrotowi w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. 885 z późn. zm.).
2.	W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1 Instytucja Wdrażająca określa kwotę do zwrotu biorąc pod uwagę wagę stwierdzonego naruszenia. 
3.	W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1 Instytucja Wdrażająca wzywa niezwłocznie Beneficjenta do:
a) zwrotu kwoty, o której mowa w ust. 2 wraz z odsetkami, lub  
b) wyrażenia pisemnej zgody na pomniejszenie kolejnej kwoty zatwierdzonej do wypłaty w ramach wniosku o płatność o kwotę, o której mowa w ust 2 wraz z odsetkami.  
- w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
4.	W wezwaniu, o którym mowa w ust. 3 lit. a Instytucja Wdrażająca wskazuje numer rachunku bankowego, na który należy dokonać zwrotu oraz kwotę podlegającą zwrotowi.
5.	Jeżeli Beneficjent dokona dobrowolnego zwrotu kwoty, o której mowa w ust. 2, Instytucja Wdrażająca przekazuje Beneficjentowi potwierdzenie dokonania zwrotu właściwej kwoty.
6.	Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 3 właściwa instytucja wydaje decyzję określającą kwotę podlegającą zwrotowi, termin, od którego nalicza się odsetki, termin zwrotu oraz numer rachunku bankowego, na który należy dokonać zwrotu. Beneficjent zwraca wskazaną w decyzji kwotę w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. 
7.	Po bezskutecznym upływie terminu zapłaty kwoty wynikającej z decyzji Instytucja Wdrażająca dokonuje pomniejszenia kolejnej płatności na rzecz Beneficjenta o kwotę podlegającą zwrotowi wraz z odsetkami. 
8.	Instytucja Wdrażająca może wstrzymać wypłatę dofinansowania do dnia ustanowienia przez Beneficjenta dodatkowego zabezpieczenia prawidłowej realizacji Projektu, w zakresie i formie wskazanych i zaakceptowanych przez Instytucję Wdrażającą w razie:
1)	wystąpienia zastrzeżeń, co do prawidłowości wykorzystania dofinansowania do czasu ich wyjaśnienia. 
2)	wydania decyzji, o której mowa w ust. 6; do czasu kiedy stanie się ona ostateczna.
3)	stwierdzenia powstania zagrożenia realizacji Projektu zgodnie z Umową. 
9.	W sytuacji, o której mowa w ust. 1, gdy Beneficjent nie dokonał zwrotu lub nie jest możliwe dokonanie pomniejszenia, o którym mowa w ust. 7, Instytucja Wdrażająca podejmie czynności zmierzające do odzyskania należnych środków z wykorzystaniem wszelkich środków prawnych.
10.	Beneficjent zobowiązuje się do pokrycia udokumentowanych kosztów działań windykacyjnych podejmowanych wobec niego, w szczególności kosztów pomocy prawnej świadczonej przez doradców prawnych, pełnomocników oraz ekspertów.
11.	Odsetki od kwoty, o której mowa w ust. 2 są naliczane od dnia przekazania dofinansowania Beneficjentowi tj. od dnia obciążenia tą kwotą rachunku bankowego płatnika.
12. W przypadku, gdy beneficjent nie będzie ubiegał się o środki Funduszu Spójności w perspektywie finansowej 2014-2020 na rzeczową realizację inwestycji, przygotowanej w oparciu o dokumentację opracowaną w ramach Projektu, Instytucja  Wdrażająca  może żądać  zwrotu całości lub odpowiedniej części wypłaconego  dotychczas  dofinansowania wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych od dnia otrzymania dofinansowania do dnia zwrotu.
12a. W przypadku złożenia wniosku o dofinansowanie ze środków Funduszu Spójności w perspektywie finansowej 2014-2020, który nie spełni kryteriów oceny, pomimo wezwania do jego poprawy, ust. 12 stosuje się odpowiednio.

§ 18.
Informacja i promocja
1.	Beneficjent jest zobowiązany do informowania opinii publicznej o fakcie otrzymania dofinansowania na realizację projektu w ramach POIiŚ, zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu 1828/2006, Strategii komunikacji Funduszy Europejskich w Polsce w ramach NSS 2007-2013, Zasadach promocji projektów dla beneficjentów POIiŚ 2007-2013 oraz innych dokumentach określających zasady informacji i promocji projektów dla beneficjentów. 
2.	W celu zapewnienia społeczeństwu prawidłowej informacji na temat unijnego źródła dofinansowania i wkładu w realizowany Projekt w ramach PO IiŚ, Beneficjent wyraża zgodę na wykorzystanie powyższej informacji przez IW, IP i IZ.

§ 19.
Rozwiązanie Umowy
1.	Beneficjent może rozwiązać Umowę w formie pisemnej z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia.
2.	Instytucja Wdrażająca może rozwiązać Umowę ze skutkiem natychmiastowym, w formie pisemnej, w przypadku, gdy Beneficjent nie realizuje Projektu na warunkach określonych w Umowie, a w szczególności:
1)	opóźnia się w realizacji Projektu w stosunku do Harmonogramu Projektu o okres dłuższy niż 6 miesięcy albo gdy inne okoliczności czynią zasadnym przypuszczenie, że ukończenie Projektu nie nastąpi w terminie wynikającym z Harmonogramu Projektu;
2)	dokonał zasadniczej modyfikacji Projektu, w rozumieniu art. 57 ust. 1 rozporządzenia 1083/2006;
3)	nie stosuje się do zaleceń lub rekomendacji instytucji, o których mowa w §15 ust. 1.
3.	Rozwiązanie Umowy w trybie, o którym mowa w ust. 1 i 2, nie zwalnia Beneficjenta z obowiązku złożenia części sprawozdawczej wniosku o płatność oraz raportu, o którym mowa w § 9 ust. 1 pkt 2, w terminie 2 miesięcy od daty rozwiązania Umowy oraz archiwizowania dokumentacji związanej z jego realizacją, zgodnie z § 14 ust. 2. 
4.	Z zastrzeżeniem § 17 ust. 1,  w przypadkach rozwiązania Umowy w trybach, o których mowa w ust. 1 i 2, Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu całości lub części wypłaconego dotychczas dofinansowania w terminie 30 dni od dnia rozwiązania Umowy, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem ust 4a. Beneficjent zobowiązuje się do pokrycia udokumentowanych kosztów działań windykacyjnych podejmowanych wobec niego. 
4a.	W przypadku rozwiązania Umowy w trybie, o którym mowa w ust 2 pkt 2 kwota wymagana do zwrotu określana jest przez Instytucję Wdrażającą przy uwzględnieniu długości okresu, w którym beneficjent nie dokonał zasadniczej modyfikacji Projektu liczonego proporcjonalnie do okresu, o którym mowa w § 16 ust 1. 
5.	W przypadku rozwiązania Umowy w trybie, o którym mowa w ust. 2 oraz w § 21 ust. 2, Beneficjentowi nie przysługuje odszkodowanie.
6.	Umowa może zostać rozwiązana za porozumieniem Stron. Z zastrzeżeniem § 17 ust. 1, Strony ustalają zasady, na jakich następuje zwrot otrzymanego przez Beneficjenta dofinansowania.
7.	Umowa wygasa w przypadku wykonania przez Strony wszelkich wynikających z niej zobowiązań.

§ 20. 
Zabezpieczenie wykonania Umowy 
1.	Warunkiem wypłaty dofinansowania jest ustanowienie przez Beneficjenta zabezpieczenia należytego wykonania zobowiązań wynikających z Umowy.
 
§ 20a. 
Warunki zawieszające wypłatę dofinansowania związane z zabezpieczeniem wykonania Umowy
1.	Beneficjent zobowiązuje się dostarczyć przed pierwsza wypłatą dofinansowania, nie później niż do dnia ……., następujące dokumenty:
1)	…
2)	….
3)	…
2. W przypadku niedostarczenia w terminie dokumentów, o których mowa w ust. 1 lub ich niezaakceptowania przez Instytucję Wdrażającą może ona spowodować wstrzymanie wypłaty dofinansowania i zażądać od Beneficjenta dostarczenia prawidłowo sporządzonych, poprawionych lub uzupełniających dokumentów w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia. Skutki wstrzymania wypłaty dofinansowania obciążają Beneficjenta.
3. W przypadku nie dostarczenia w terminie prawidłowo sporządzonych, poprawionych lub uzupełniających dokumentów, o których mowa w ust. 2, lub ich nie zaakceptowania przez Instytucję Wdrażającą może ona wypowiedzieć Umowę.

§ 21. 
Postanowienia końcowe
1.	Postanowienia Umowy, które odnoszą się do Decyzji KE, obowiązują od dnia wydania Decyzji KE.
2.	W przypadku, gdy Komisja Europejska odmówi wniesienia do Projektu wkładu finansowego z funduszy Umowa ulega rozwiązaniu z dniem doręczenia Decyzji KE Beneficjentowi.
3.	Instytucja Pośrednicząca/Wdrażająca, doręczając Decyzję KE Beneficjentowi, wzywa Beneficjenta do zwrotu środków wypłaconych na podstawie Umowy, na wskazany rachunek bankowy, w terminie …. 
4.	(uchylony) 
5.	Jeżeli zakres rzeczowy lub  finansowy Projektu zatwierdzony przez Komisję Europejską jest inny niż określony w Umowie, Strony zobowiązują się do niezwłocznej zmiany Umowy w zakresie wynikającym z Decyzji KE. Wydatki przeznaczone na zadania będące poza zakresem rzeczowym lub finansowym Projektu zatwierdzonym przez Komisję Europejską uznane będą za niekwalifikowalne. Beneficjent jest zobowiązany do zwrotu środków wypłaconych na podstawie Umowy, poniesionych na zadania będące poza zakresem rzeczowym lub finansowym Projektu zatwierdzonym przez Komisję Europejską. Postanowienia ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio. 
5a.	Jeżeli w trakcie weryfikacji przez IZ wniosku o potwierdzenie wniesienia wkładu finansowego do dużego projektu powstanie potrzeba zmiany zakresu rzeczowego lub finansowego Projektu w zakresie mającym wpływ na kwalifikowalność wydatków Strony zobowiązują się do niezwłocznej zmiany Umowy w przedmiotowym zakresie. Wydatki przeznaczone na zadania będące poza zakresem rzeczowym lub finansowym Projektu uznane będą za niekwalifikowane, a Beneficjent zobowiązany będzie do zwrotu dofinansowania wypłaconego w ramach zmienionego (niekwalifikowanego) zakresu rzeczowego lub finansowego Projektu. Postanowienia ust 3 i 4 stosuje się odpowiednio. 
6.	W przypadku  zaistnienia okoliczności, o których mowa w ust. 2, ust. 5 i ust. 5a zwrot środków wypłaconych na podstawie Umowy następuje w trybie i na zasadach przewidzianych w § 17 Umowy po bezskutecznym upływie terminu na zwrot. 
6a.	W przypadku, gdy: 
1)	podczas weryfikacji wniosku o płatność końcową, kwota rzeczywiście poniesionych wydatków kwalifikowalnych okaże się niższa niż maksymalna kwota, o której mowa w § 5 ust. 2 Umowy lub
2)	 nastąpi zmniejszenie kwoty, o której mowa w § 5 ust. 2 Umowy lub 
3)	nastąpi zmniejszenie kwoty, o której mowa w § 6 ust. 1,
Instytucja Wdrażająca dokona niezwłocznie ponownego obliczenia limitów w kategoriach wydatków objętych limitami, wskazanych w Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO IiŚ. W przypadku, gdy Beneficjent otrzymał refundację wydatków w kategorii ograniczonej limitami w wyższej kwocie niż dopuszczalna zgodnie z nowo obliczonymi limitami, różnica podlega zwrotowi bez odsetek w terminie i na zasadach określonych przez Instytucję Wdrażającą. Po bezskutecznym upływie terminu do zwrotu § 17 stosuje się odpowiednio. 
7.	Wszelkie zmiany Umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności i są wprowadzane w formie aneksu, z zastrzeżeniem § 4 ust 5a i 6 oraz § 6 ust. 2 i 3 oraz zmian w Opisie Projektu w zakresie w nim określonym. Zmiana postanowień Umowy, której źródłem jest Decyzja KE, wymaga uprzedniej zgody Komisji Europejskiej, z zastrzeżeniem § 4 ust. 9a.
8.	Wszelkie wątpliwości powstałe w trakcie realizacji Projektu oraz związane z interpretacją Umowy będą rozstrzygane w pierwszej kolejności w drodze konsultacji pomiędzy Stronami. 
9.	Jeżeli Strony nie dojdą do porozumienia w drodze konsultacji, spory będą poddane rozstrzygnięciu przez sąd powszechny właściwy dla siedziby Instytucji Wdrażającej.
10.	Wszelkie oświadczenia składane przez Strony w związku z wykonywaniem Umowy wymagają dla swojej ważności zachowania formy pisemnej lub równoważnej. Oświadczenia powinny być doręczane na adres właściwej Strony wskazany w komparycji Umowy. Strony zobowiązują się do wzajemnego informowania się o każdej zmianie adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo doręczone na adres dotychczasowy uważa się za doręczone prawidłowo. 
11.	Załączniki stanowią integralną część Umowy. 
12.	Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednej dla każdej ze Stron.
13.	Umowa wchodzi w życie z dniem jej podpisania przez Strony, w dacie złożenia podpisu przez ostatnią z nich.

Beneficjent	Instytucja Wdrażająca
..........................................				............................................................
(podpis, data)						(podpis, data)

Spis załączników

1.	Dokument potwierdzający umocowanie przedstawiciela Instytucji Wdrażającej do działania w jej imieniu i na jej rzecz (pełnomocnictwo, odpis z KRS, inne).
2.	Dokument potwierdzający umocowanie przedstawiciela Beneficjenta do działania w jego imieniu i na jego rzecz (pełnomocnictwo, odpis z KRS, inne).
3.	Harmonogram Realizacji Projektu.
3a.	Plan finansowania Projektu. 
3b.	Plan wystąpień o środki dotacji celowej i płatności.
4.	Kopia umowy z bankiem/zaświadczenia z banku o posiadaniu przez Beneficjenta rachunku bankowego dla potrzeb przekazywania zaliczki./ Kopia umów z bankiem/bankami5 lub zaświadczeń z banku/banków5  o posiadaniu przez Beneficjenta rachunków bankowych dla potrzeb przekazywania zaliczki w formie płatności oraz zaliczki w formie dotacji celowej.
4a.	Kopia umowy z bankiem/zaświadczenia z banku o posiadaniu przez Beneficjenta rachunku bankowego, dla potrzeb przekazywania refundacji poniesionych wydatków. 
5.	Opis Projektu.
6.	Decyzja Komisji Europejskiej wraz z aneksami .
6a	Harmonogram uzyskiwania pozwoleń na budowę lub decyzji o zezwoleniu na realizację
inwestycji drogowych.
7.	Oświadczenie Beneficjenta dotyczące wydatków kwalifikowalnych, w odniesieniu do których nie uzyskał on zwrotu podatku od towarów i usług (VAT).
8.	Zestawienie wskaźników do monitorowania Projektu.
9.	Decyzja KE potwierdzająca, że  dofinansowanie nie jest pomocą publiczną albo jest pomocą publiczną zgodną ze wspólnym rynkiem.
10.	Wzór oświadczenia o zmianie rachunku bankowego Beneficjenta.